پتروشیمی طی هشت سال گذشته تلاش داشته برنامه های خصوصی سازی را ادامه دهد و مهم ترین اقدام این شرکت عرضه سهام پتروشیمی خلیج فارس به عنوان بزرگ ترین هلدینگ تخصصی کشور در بخش پتروشیمی بوده است. این اقدام صورت گرفته از سوی پتروشیمی به اذعان اکثر کارشناسان و صاحب نظران بازار بورس و سهام توانست روند و نمودار بازار سهام را متحول کرده، رونقی دوباره ببخشد. عرضه رقمی معادل 900 میلیارد تومان سهام پتروشیمی خلیج فارس در شرایط شدیدتر شدن تحریم های اعمال شده علیه نفت و پتروشیمی کشور کاری فراتر از تصور بوده که پتروشیمی توانسته تا حد ممکن از عهده آن برآید.

 شرکت ملی صنایع پتروشیمی در پایان سال 1383( سال پایانی برنامه چهارم توسعه اقتصادی کشور)  توانسته بود ظرفیت تولید خود را به 20 میلیون تن برساند. طی دوران اجرای برنامه چهارم توسعه در پتروشیمی حرکت به گونه ای بوده که با توجه به محدودیت های بین المللی اعمال شده علیه کشورمان از فناوری ها و تکنولوژی های بکار گرفته شده در طرح های مشابه قبلی استفاده شود و این اقدام موثرترین حرکتی بوده که برای عبور از تحریم های موجود می شد به کار گرفت. برنامه ریزی برای اجرای طرح های جدید متانول سیراف، دنا و سبلان هریک با ظرفیت تولید سالانه 1میلیون و 650 هزارتن محصول از جمله پیش بینی های مثبت در همین رابطه بوده اند که طی چهارسال گذشته مراحل خرید دانش فنی، طراحی و بخشی از عملیات اجرائی خود را شروع کرده اند. 

این صنعت طی تمام دوران رشد و توسعه همواره از تولیدکنندگان داخلی حمایت کرده و با کمک به اقدامات صورت گرفته برای بومی سازی قطعات و تجهیزات مورد نیاز واحدهای پتروشیمی تا 70درصد نیاز مجتمع ها را از طریق سازندگان داخلی تامین نماید.(1)

این صنعت همچنین توانسته سهم ایران از تولید محصولات پتروشیمی در منطقه خاورمیانه را هم اکنون به 8/25 درصد برساند و این ادامه راهی است که قرار است در چشم انداز ایران 1400 به سهم 34درصدی خاورمیانه بیانجامد.(2)

پتروشیمی با هدف تولید محصولات با ارزش افزوده بالاتر ظرفیت تولید محصولات پلیمری خود را به حدود 7 میلیون تن رسانده است.(3)

منطقه ویژه اقتصادی چابهار:

برنامه ریزی برای ایجاد هاب جدید پتروشیمی در منطقه آزاد چابهار یکی دیگر از اقدامات مهم پتروشیمی طی چند سال گذشته بوده است. طبق اعلام مسئولین پتروشیمی در رابطه با اقدامات صورت گرفته در این منطقه طراحی و بلوک بندی منطقه ویژه اقتصادی چابهار در حد مطالعات فنی – اقتصادی اولیه و مطالعات شناسائی زمین انجام شده است.(4)

برای تامین خوراک واحدهایی که در منطقه ویژه اقتصادی پتروشیمی در چابهار طراحی و اجرا شوند تاکنون تخصیص 20 میلیون متر مکعب گاز پیش بینی و توافقات لازم میان دو شرکت گاز و پتروشیمی انجام شده است.(5)

 

اینکه صنعت پتروشیمی کشور توانسته ظرفیت تولید خود در سال 1392 را به 60 میلیون تن تولید واقعی را به 41 میلیون تن در سال رسانده، حجم صادرات محصولات این صنعت در سال 1391 را به 1/12 میلیارد دلار برساند گواهی است بر این که این صنعت در سخت ترین شرایط تحریمی اعمال شده علیه کشورمان نیز قادر است تهدیدها را به فرصت تبدیل کند.(6) 

نگاه مثبت مهندس زنگنه نسبت به پتروشیمی از جمله نکات بسیار امیدوار کننده برای حمایت وی از ادامه روند توسعه پتروشیمی می باشد. اینکه وی پیش از اخذ رای اعتماد در گفتگو با رسانه ها به این نکته اشاره می کند که " هم اکنون شاهد این هستیم که ارزش محصولات صادراتی پتروشیمی کشور به مرز 20 میلیارد دلار در سال گذشته رسیده و تصمیم جدی دارند با اجرای پروژه های دیگر آن را به بیش از 40 میلیارد دلار برسانند" بسیار ارزشمند است.

مهندس زنگنه از اهمیت توسعه صنایع در ایجاد اشتفال نیز به خوبی آگاه بوده و تاکید کرده" هم اکنون باید جهشی دیگر برای توسعه در این صنعت صورت گیرد. در این راستا فقط نباید به تولید محصولات اولیه پتروشیمی بنده کنیم بلکه باید به سراغ احداث شهررک های پتروشیمی (کیمیا شهر) برویم که هرکدام به طور مستقیم 100 تا 15 هزار شاتغال ایجاد کنند چون اشتغال در این دوره برای دولت فوق العاده مهم است."(7)

تامین مالی پروژه های پتروشیمی

وزیر محترم نفت باید آگاه باشند که در شرایط فعلی بخش خصوصی داخلی عملا امکان تامین هزینه های مالی سنگین مورد نیاز برای احداث واحدهای جدید یا تکمیل واحدهای موجود را ندارد. مشکل بزرگ بخش خصوصی این است که حتی در صورت تامین فاینانس از سوی بانک های داخلی امکان پرداخت هزینه های سنگین تضمین فاینانس بانک ها را ندارد. بانک در مقابل پرداخت وام کل کارخانه را در گرو می گیرد ولی برای پرداخت رقمی به طور مثال 500 میلیون دلار، معادل چند میلیارد ریال تضمین می خواهد و این رقم را هیچ یک از سرمایه گذاران نه قادرند و حاضرند برای دریافت وام به بانک ها بدهند. زیرا اساسا در همه کشورها سرمایه گذاران حداکثر 20 درصد از سرمایه مورد نیاز را پرداخت کرده، مابقی را از محل وام تامین می نمایند.

آقای وزیر باید بدانند بسیاری از طرح هائی که ارز مورد درخواست آنها چند سال است از سوی بانک ها آماده شده به دلیل عدم امکان ارائه تضمین مورد نیاز بانک ها بلاتکلیف مانده اند. بدون شک ایشان با توجه به سابقه و تجربه طولانی خویش اطلاع دارند راه مطلوب برای تسهیل حضور بخش خصوصی این است که پتروشیمی بازپرداخت وام بانک ها به سرمایه گذاران را تضمین نموده، در عوض برای جلوگیری از تاخیر اجرای پروژه ها بر روند اجرائی آنها نظارت عالیه داشته و در عین حال با توافق قبلی محصول تولیدی واحدها را تا زمان پرداخت وام و تسهیلات دریافتی در اختیار داشته باشد. صدور دستورالعمل برای اجرای چنین فرایندی یکی از راهکارهائی است که می تواند گره پروژه های ناتمام پتروشیمی را بازکند.

روز ملی صنایع پتروشیمی

پیشتازی پتروشیمی نه تنها در توسعه و اجرای برنامه های خصوصی بوده بلکه این صنعت توان با نشان دادن شایستگی و لیاقتی که برای جهانی شدن داشته اولین شرکتی از کل مجموعه وزارت نفت باشد که در تقویم رسمی کشور روزی را به نام خود ثبت نماید. تیرماه سال جاری بود که شورای عمومی کشور اعلام کرد هشتم دی ماه به عنوان روز صنعت پتروشیمی ثبت و در تقویم کشور گنجانده شده است. بهره گیری از این روز می تواند محور برگزاری و اجرای بسیاری از برنامه هائی باشد که برای جلب مشارکت، برگزاری همایش ها و نمایشگاههای تخصصی بین المللی دعوت از مقامات ارشد شرکت های بین الملل نفت و پتروشیمی، دریافت حمایت های قانونی از دولت صورت می گیرد.

پتروشیمی نماد توسعه صنعتی ایران پس از انقلاب است. صنعتی که با شایستگی توانسته لیاقت خود برای جهانی شده را به اثبات برساند و در سخت ترین شرایط ناشی از تحریم های اعمال شده علیه کشورمان همچنان استوار در مسیر توسعه گام بردارد، می تواند در دولت یازدهم و وزارت آقای مهندس زنگنه نیز به عنوان یکی از قطب های اصلی توسعه کشور مورد مورد توجه قرار داشته باشد.  

..............................

1) (مهندس بیات مدیرعامل پتروشیمی در گفتگو با خبرگزاری شانا 26/10/1391)

2) خبرگزاری ایسنا              18/10/91

3) خبرگزاری دانشجو           20/10/91

4) خبرگزاری ایسنا              20/10/91

5) خبرگزاری ایسنا               25/10/91

6)ماهنامه پیام پتروشیمی شماره 64، تیرماه 1392

(7خبرگزاری اکونیوز              20/5/92