کاهش سهمیه بنزین و دیوار کوتاه مردم
کاهش سهمیه بنزین یا اختصاص بخشی از سهمیه برای سفرهای نوروزی در درجه نخست نشان می دهد بار اصلی هزینه ها و در نتیجه هر اقدامی برای کاهش مصرف یا همان مدیریت مصرف سوخت هم چنان بر دوش مردم خواهد بود. بی شک همگان به یاد دارند که قبل از اجرای سهمیه بندی و عرضه هوشمند سوخت هر گاه از افزایش بی رویه مصرف سوخت صحبت می شد تمامی اتهامات متوجه مردمی بود که بهینه مصرف نمی کنند و لازم است با افزایش هزینه و دیگر راهکارها صرفه جوئی در مصرف را به آنان آموزش داد. بر همین اساس بود که در هنگام اعمال سهمیه بندی سهمیه خودروهای عادی ابتدا ماهیانه 120 ، سپس 100 لیتر و پس از آن هم به 80 لیتر و برای سال جدید به 60 لیتر رسیده است. اما نکته مهمی که تاکنون به ان اشاره نشده است این است که آیا تمام سوء مصرف و عدم صرفه جوئی با کاهش سهمیه های مردم کنترل شده است؟ مسئولین شرکت پالایش و پخش در برخی گزارش های خود به نکاتی از جمله بالا بودن ذخیره موجود در کارت های سوخت خودروهای شخصی اشاراتی داشته اند و این نشانگر آن است که مردم صرفه جوئی و درست مصرف کردن را به خوبی اعمال کرده اند. ولی بار افزایش مصرفی که هنوز هم مجموعه نفت و به عبارتی کل کشور با آن مواجه است چیز دیگری است و این مشکل با کاهش سهمیه بنزین خودروهای شخصی رفع نخواهد شد.
ابتدا موضوع را از این منظر ببینیم که عرضه هوشمند و اعمال سهمیه بندی به طور موثر و مشخصی موجب کاهش مصرف بنزین شده است چیزی که در گزارش ها و آمارهای شرکت ملی پخش فرآورده های نفتی هم مرتبا اعلام می شود. باید به این نکته مهم اشاره شود که موفقیت مهم و ارزشمند این طرح در کنترل قاچاق سوخت بوده و بخش عمده ای از کاهش مصرف را باید همان 10 درصد یا 5 درصدی دانست که قبل از این اقدامات بارها از سوی مسئولین مختلف به عنوان آمار های روزانه قاچاق بنزین عنوان می شد.
در برنامه اعمال سهمیه بندی قرار بود خودروهای فرسوده یا با عمر بالائی که مصرف سوختشان چند برابر است به سرعت و طی یک برنامه زمان بندی شده از چرخه حمل و نقل خارج شوند. مسئولین می توانند توضیح دهند چه تعداد خودرو با عمر بالای حداقل 30 سال در کشور وجود دارد که طبق تعریف کاربری های مختلف(اعم از تاکسی، وانت، شخصی، دیزلی، موتورسیکلت و ...) فرسوده محسوب می شود چه تعداد از آنها از رده خارج شده و علت توقف کار چیست؟ انشاءالله که در اختیار نداشتن بودجه به عنوان توجیهی برای این کار عنوان نشود.
قرار بود با اعمال سهمیه بندی و کنترل یا مدیریت مصرف سوخت، خدمات حمل و نقل عمومی به سرعت افزایش پیدا کند. طوری که برای تمامی شهروندان استفاده از خودروهای عمومی نه تنها به صرفه تر که حتی راحت تر و در دسترس تر باشد. این برنامه چه مقدار موفق اجرا شده است آیا فریاد و فغان شهردار تهران برای عدم تصویب بودجه های مورد نیاز مترو نقصی در نیل به این هدف نمی باشد؟
در تبلیغات مربوط به شرکت پالایش و پخش قبل از اعمال سهمیه بندی، از جمله پیام های تبلیغاتی این بود که با هزینه یک یا چند روز مصرف بنزین می توان چند مدرسه، چند بیمارستان چند کیلومتر جاده و.... ساخت. چرا برای نمونه به چند مورد از اقداماتی که بر اثر اعمال سهمیه بندی و کاهش مصرف سوخت حاصل شده
اشاره ای نمی شود. چرا از محل صرفه جوئی حاصله، فکری برای اصلاح جاده های کشور و کاهش آمار سالانه حدود 30 هزار کشته تصادفات جاده ای نمی شود؟
این برنامه قرار بود مردم را به سمت استفاده از خودروهای جدیدتر و مخصوصا کم مصرف تر تشویق کند. در حالی که در حال حاضر خودروهای خارجی 2000 سی سی در همه انواع مدل ها هیچ سهمیه ای دریافت
نمی کنند. لذا برخی از صاحبان این اتومبیل ها در کنار خودروهای خود مجبور به خرید یک دستگاه وانت یا خودروی ارزان و مدل پائین شده اند تا بتوانند از سهمیه آن استفاده کنند. اگر برنامه تشویق به استفاده از خودروهای مدل بالاتر و به طور معقولانه کم مصرف تر بود، حداقل می توانستند سهمیه خودروهای همسان ولی با مدل های بالا و پائین تر را متفاوت تعیین کنند مثلا خودروهای پراید پایین تر از مدل 70 سهمیه شان کمتر از مدل های 71 به بالا تعیین می شد.
آمارهای مرکز داده سامانه هوشمند سوخت به خوبی قادر است هرگونه تجزیه و تحلیل مورد نیاز مسئولین را استنتاج کرده و جایگاه های سوخت گیری برای هرگونه تحقیق و بررسی بهترین مکان هستند، آقایان چرا بررسی نمی کنند چه مقدار از سهمیه سوخت تاکسی ها، وانت بارها و دیگر خودروهای عمومی روانه بازار آزاد می شود?
چرا مسئولین ستاد مدیریت مصرف سوخت برنامه ای برای جلوگیری از تولید خودروهای داخلی با مصرف سوخت بالا و اجبار خودروسازان در به کار گیری تکنولوژهای نوین و کم مصرف تر را اعمال نمی کنند؟ مشکل مربوط به پژو آر دی و عدم شماره گذاری آن اگر تداوم می یافت می توانست بخشی از این راهکار باشد.
باید توجه داشته باشیم که مصرف بنزین برای استفاده از خودرو ضروری است و مسئولین مطمئن باشند به هر قیمتی آن را عرضه کنند صاحبان خودرو مجبور به خرید آن هستند اما این اقدام هیچگاه اقدام موثری برای یک برنامه طولانی مدت نبوده و پس از این نیز نخواهد بود!!!